Müze içinde Müze

Kültürel Miras Alanlarına Yapılan Saldırılar ve Müze Güvenliği-MMKD

 Terör olayları, savaş tehdidi ve vandalizm gündelik gerçeğimizin bir parçası haline geldiler. Binlerce yıllık kültürel mirasımız da bu tehditlerden en olumsuz şekilde etkileniyor. Dünya Miras Listesine alınan kültürel varlıklar ortadoğu menşeli terör örgütlerinin siyasi ve dini amaçları sonucunda acımasızca yıkıma uğruyor. Mayıs ayından itibaren Suriye’de Palmira antik kentine yapılan saldırılarda Palmira Antik Kentinde kemerler ve birçok tarihi eser yok edildi.  Kentte 40 senedir bulunan arkeolog Halil Esad öldürüldü.  Bu olaylar siyasi durum devam ettikçe yinelenecektir. Müzecilik bakışıyla  savaş, deprem,  yangın, sel ve vandalizm nedeniyle tehdit altında bulunan eserlere bilinçli bir yaklaşım getirmek zorunludur. O nedenle Müzecilik Meslek Kuruluşu Derneği (MMKD) müzelere ve kültürel miras alanlarına yapılan saldırıların ve olası tehditlerin önüne geçmek amacıyla müzelerin sorumluluklarını bildiren bir çalışmaya imza attı.  

ICMS (International Committee of Museum Security/Müze Güvenliği Uluslararası Komitesi) üyesi Willem Hackman’in editörlüğünde MMKD tarafından  “Müzeler İçin Acil Durum prosedürleri ” el kitabı yayınlandı. MMKD Yönetim Kurulu Kurucu üyesi Suay Aksoy’un ve Yönetim Kurulu Başkanı S. Canan Cürgen’in konuşma yaptığı kitabın tanıtım toplantısında Willem Hackman (Hollanda) ve  kitaba katkısı bulunan   Hanna Pennock (Hollanda) ,Michael John(Almanya)  sunumlarının ardından Pera müzesinde müze güvenliği ile ilgili bir çalışma gerçekleştirdi. Kitabın tamamına online olarak ulaşmak mümkün. Biz Willem Heckman ve  Sergiu Bercovici ‘nin  metnini paylaşıyoruz. 

http://mmkd.org.tr/wp-content/uploads/2015/10/AcilDurumProsedurleri-TR.pdf

Bomba, roket saldırıları ve savaş tehdidi altındaki müzeler -Willem Heckman-Sergiu Bercovici 

Giriş

Savaş ve Müzeler iki karşıt (çelişen) sözcüklerdir. Savaş; insanların acı çektiği ve dolaylı ya da doğrudan hasarın yaratıldığı bir duruma işaret eder. Diğer taraftan müzeler, insanın tarih boyunca kazandığı başarıların eğitim, kültür ve nesilden nesile aktarılması amacıyla saklanması ve korunması anlamına gelir.

Çatışmayı açıklamak için aşağıdaki üç vaka incelemesine bir göz atalım. Irak Ulusal Müzesi, İngiliz yazar Gertrude Bell tarafından kuruldu ve 1926 yılında açıldı.

Irak Ulusal Müzesi

Irak Ulusal Müzesi

 

Başlangıçta Bağdat Arkeoloji Müzesi olarak biliniyordu. Körfez Savaşı sırasında bir başka ABD hava saldırısına maruz kalır endişesiyle, 1991’de kapatıldı. 28 Nisan 2000’e kadar tekrar açılmadı.

Irak savaşı öncesinde, bazı eski eserler uzmanları Aralık ve Ocak aylarından başlayarak, Pentagon’dan ve İngiliz hükümetinden müzenin çatışma ve yağmadan korunması doğrultusunda güvence istedi. Herhangi bir vaatte bulunmamakla birlikte, ABD kuvvetleri bu bölgeden uzak durdu.

8 Nisan 2003 tarihinde müzenin son çalışanları da müzeyi terk etti. Irak kuvvetleri, Cenevre Sözleşmesi’ni ihlâl ederek müzenin içinden ve hemen yanındaki Özel Cumhuriyet Muhafızları kompleksinden ABD kuvvetleriyle çatışmaya girdi. Binada daha sonra asker üniformaları bulundu. Irak kuvvetleri, kompleksin batı yakası boyunca, müzenin ön ve arkasında gizli dolaşıma imkân veren güçlendirilmiş bir duvar inşa etmişti.

Hırsızlık, 10-12 Nisan tarihleri arasında meydana geldi. Bazı personel binaya geri döndü ve 16 Nisan’da ABD kuvvetleri müzeye el koyuncaya kadar, yağmacıların sonraki girişimlerini geri püskürttüler.

Personel, hırsızlık ve hasarı önlemek için depolama planını (İran-Irak Savaşı ve İkinci Körfez Savaşı sırasında da kullanılmıştı) uygularken, köpükle korunan ve kum torbalarıyla çevrilmiş birçok büyük heykel, dikili taş (stel) ile friz, genel galerilerde kalmıştı. Bu galerilerden en değerli kırk parça çalındı.

Ayrıca, müzenin yerüstünde kalan depoları da yağmalandı; dış çelik kapılarında zorla girildiğine dair bir işaret yoktu. Kazıda ortaya çıkartılan yaklaşık 3.100 parça da (kavanozlar, kaplar, seramik çanak-çömlek vb.) çalınmıştı. Bunlardan 3.000’den fazlası daha sonra ele geçirildi. Hırsızlık, tarihi eserden anlayan kişilerce yapılmış görünmüyordu; örneğin, sahte parçalarla dolu rafın tamamı çalınmıştı ama çok daha büyük değer taşıyan nesnelerin olduğu bitişik rafa dokunulmamıştı.

Üçüncü hırsızlık olayı yeraltı depolarında meydana geldi. Kanıtlar, içeriden bağlantılı bir eylem olduğuna işaret ediyordu. Kanıtlar dolap anahtarlarının hırsızların elinde olduğunu, ancak bunları karanlıkta attıklarını gösteriyordu. Dolapları talan etmek yerine, yerdeki plastik kutularda istiflenmiş 10.000 kadar küçük nesneyi çaldılar. Bunlardan yaklaşık 2.500’ü kurtarıldı.

Ortadoğu, 2006

2006 yazında, muazzam zarara yol açan yeni bir Ortadoğu savaşı patlak verdi. İlk roket, 13 Temmuz 2006 tarihinde saat 20:00’da Carmelite manastırına 30 metre uzaklıkta olan Carmel dağına isabet etti. Bu andan itibaren, bir ay boyunca, fırlatılan düzinelerce füze Hayfa ve çevresine düştü. Füzeler; Hayfa Sanat Müzesi, Mane Katz Müzesi ile Japon Sanat Müzesi’nin yer aldığı Ulusal Denizcilik Müzesi havzasını vurdu. Son gün atılan bir roket, Kent Müzesi’nin yanında patladı; parçaları yapı duvarlarına isabet etti.

Haifa_Museum_of_Art

Haifa Sanat Müzesi

Haifa Museum of Art Kabil Müzesi’ndeki yağma ve yıkım

 

Roketler; Mayıs 1993 tarihinde, Kabil’deki Afganistan Ulusal Müzesi’ni vurduğu zaman çıkan yangın; süslü tonoz çatıyı tutan destekleyici kirişleri eritince, çatı çöküp üst kattaki galerilerin üzerine yığıldı. Ertesi gün, 37 yaşındaki müze küratörü Najibulla  Popol bisikletine atlayıp, ateş hattını yararak mahvolmuş binaya doğru pedal çevirmeye koyuldu. O ve birkaç personel, kurtarabildikleri her şeyi Müze’nin bodrum katındaki depolarda bulunan kasalara taşıdılar.

Ancak, müze binası ve koleksiyonunun bir bölümünün – Orta Asya tarihinin tek kapsamlı vaka kayıtlarının – telef olması, daha büyük bir trajedinin sadece ilk aşamasıydı. Çoğunlukla Afgan ve Pakistanlı antika satıcılarının ayrıntılı talimatlarla yönlendirdiği Afgan mücahitlerden bir grup asker, art arda depoların çelik kapılarını kırıp, planlı bir biçimde içindekileri yağmaladılar.

Birleşmiş Milletler’e bağlı Habitat, Ocak 1994’te müzenin pencerelerini tuğlayla örüp kapılarını tamir etti. Ancak bu girişim, daha fazla sayıda yağmacının müzeyi talan etmesiyle sonuçlandı. Mart 1995’te takılan yeni asma kilitlere bu sefer de askerler kurşun sıkıp parçaladılar.

Kabil Ulusal Müzesi’nde, Mayıs 1993’deki roket saldırılarından sonra yangın çıktı. Müzenin ikinci katı tamamen terk edilmişti. Az sayıda sanat eseri dışında, sergiler için kullanılan tüm vitrinler ve teşhir panoları bu yangında mahvoldu.

Genel olarak Ben bu bölümde sizlerle bazı deneyimlerimi paylaşacağım. Bunlar, İsrail genelinde ve özellikle Hayfa’daki müzelerde düzenlenen sergilere ilişkin, olası hasarı önlemek amacıyla müzelerin nasıl   Sergiu Bercovici (İsrail) hazırlanması gerektiğini ve gerçekleştirilen işlemleri içermektedir. Söz konusu olan, kasaba merkezlerine yönelik, sonu gelmeyen kısa menzilli roket/füze saldırısının olduğu bir ortamdır.

Genel talimatlar – Herhangi bir bomba veya roket saldırısı durumunda; hem müze ziyaretçileri hem de müze personeli, ordudan gelen talimatları aynen yerine getirmek zorundadır.

– Güvenlik görevlilerinin, bir emniyet sığınağı olmalıdır.

– Yangın söndürücülerin çalışır durumda olduğundan ve etraflarında herhangi bir engelin bulunmadığından emin olun.

– Kaçış yolunun açık ve kaçış kapılarının tıkalı olmadığından emin olun.

– Müze personeli ve güvenlik görevlileriyle iletişim sağlamak için tüm iletişim kanallarının etkin ve iletişim için güvenli olduğundan emin olun.

– Müze envanter listesinin bir kopyası ile öncelikli nesneler listesinin bir kopyasının müze dışında bir yerde (örneğin, bir banka, Kültür Bakanlığı vb. bir yerde) güvende tutulduğundan emin olun.

– Elektrikli aletler ve gazla çalışan aletlerin kullanımını azaltın; kullanıldıktan sonra tümünün kapatıldığından emin olmak için kontrol edin.

– Tüm yanıcı maddeler, müze ve çevresindeki alanın dışına taşınmalıdır.

– Ana su vanalarının yerlerini tespit edin ve hem haritalar üzerinde hem de sokaklarda işaretleyin.

– Bir patlama durumunda kırık cam parçalarının etrafa saçılmasını önlemek için tüm pencere camlarını 350 mikron kalınlığında şeffaf filmle kaplayın.

– İlk yardım kutusunun gerekli tüm ekipmanı içerdiğinden emin olun. Savaş durumu için hazırlık Bütün müzeler, acil durum programı hazırlamak zorundadır.

Programın ana maddeleri şunlardır: 68

– Tüm sergilerin belgelenmesi ve belgelerin sürekli güncel tutulması,

– Örgütlenme, düzenlemeler ve sorumlulukların paylaşımı,

– Sergiler için güvenli bir yer hazırlanması,

– Müzenin savunmasında iyileştirmeler yapmak

– şok dalgası yüzünden patlayan camların etrafa saçılmasını önlemek,

– Müze kataloglarının ve belgelendirmelerinin, müze mekânı dışında güvenli bir yerde saklanmasını sağlayın

– Ağırlık ya da boyutları nedeniyle başka bir yere taşıması kolay olmayan sergiler, bulundukları yerde korunmalıdır

– Güvenlik şirketlerinin bir listesini çıkartın, ihtiyaç duyduğunuzda hemen harekete geçmeleri için sözleşme yapın

– Ordu yetkilileri, polis, itfaiye, kurtarma ekipleri ve tabii ki müze personelini içeren bir irtibat listesi hazırlayın

– Gönüllü listesi hazırlayın

– İnsanların ve sergilerin güvenli bir yere tahliyesiyle ilgili eğitim ve uygulamalar yapın

– Yeni müzeler inşa ederken, roket saldırısına karşı savunma düzenlemelerini yürürlüğe koyun

– İsabet alma durumunda, müzenin yağmalanmasını önlemek için bir koruma planı düzenleyin

– Gündelik işlere geri dönme yönetmelikleri hazırlayın

Sergiler ve koleksiyonlar için öneriler

– Patlamalardan zarar görebilecek tüm nesneleri sergiden kaldırın ve paketleyip güvenli bir yerde depolayın

– Cam, seramik ve diğer kırılabilir nesneleri sergiden kaldırın ve paketleyip güvenli bir yerde depolayın

– Pencere yanlarındaki tüm nesneleri kaldırıp güvenli bir yerde depolayın

-Betonarme tavan ve duvarların olmadığı yerlerdeki tüm nesneleri kaldırıp güvenli bir yerde depolayın

– Müze yönetiminin de onayıyla, tüm değerli nesneleri kaldırıp güvenli bir yerde depolayın; insanlar için güvenli 69 olan bir yer, nesneler için de güvenli bir yer sayılabilir

– Müze nesnelerinin yeraltı depolarında saklanması, rafların zemin seviyesinden en az 15 cm yüksekliğe yerleştirilmesini gerektirir; ayrıca, drenajın (su boşaltım sisteminin) uygunluğu da kontrol edilmelidir

– Müze nesneleri için geçici depolama aşağıdaki koşullar gözetilerek yapılmalıdır:

– Bomba/roket saldırıları ve hırsızlığa karşı belirli bir fiziksel korunmaya sahip olmalı

– Su, su boşaltım sistemi ve kanalizasyon borusu olmamalı

– Yanıcı, patlayıcı, oksijenli veya aşındırıcı malzemeler olmamalı

– Biyolojik tehdit altında olmamalı

– En yüksek sıcaklık 24° C’yi ve bağıl nem oranı % 65’i geçmemeli

– İyi bir kilit sistemine sahip olmalı (kilidin, yeni nesil bir kilit sistemiyle değiştirilmesi önerilir); bu kilit sistemi, gizli bir güvenlik koduyla şifrelenmeli

– İletişim cihazı ile donatılmış bir silahlı güvenlik görevlisi bulundurulmalı

Soygunculuğun önlenmesi

– Yardım için polis ya da orduyu arayın

– Güvenlik şirketlerinin bir listesini hazırlayın

– Yıkıntılar arasında müzeye ait nesneleri aramak üzere müze çalışanlarını seferber edin

– Müze alanına yetkisi olmayan hiç kimseyi sokmayın; dış mekâna, güvenlik görevlileri yerleştirin.

-Yıkıntı alanına erişim, yalnızca ordu ve mühendislik yetkilileri tarafından onaylanmış olmalıdır.

İzlek- Müze

İzlek- Müze

ÖNCEKİ YAZI

Sanat ne İçin?

SONRAKİ YAZI

Galeri Ark-Sessizliğin Tadını Çıkar !

Henüz your yapılmadı.

Yorumunuz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*