Uncategorized

Halil Akdeniz’in Kültür İmlerine Göstergebilimsel Bakış

Halil Akdeniz’in Kültür İmleri Kitabı Yayınlandı:

 Coğrafyanın resim gerçekliğine yansıması sanatı yerel kıldığı gibi aynı zamanda da evrenseller normlara ulaştırır. Bu amacı bir estetiğin içinde kurgulamak ise sanatçının yaratıcı ediminin bir ürünüdür. Halil Akdeniz olgunluk döneminde “Kültür İmleri” ismini verdiği dizisi ile bir bakıma  kültür  ile olan ilişkisini sanatın sınır tanımaz anlatım olanaklarını aşarak var etmeye çabalıyor.

Rıfat Şahiner’in metinlerini yazdığı “Kültür İmleri” kitabında  belirttiği gibi  Halil Akdeniz’in sanatı için soyut veya kavramsal nitelendirmesi ile tanımlamak zorlaşıyor. Resim yaparak yola çıkan sanatçı, şimdi kültürü kendi dizgesinde sembollerle inşa ettiği bir kurgu  içinde üretimler sergiliyor. Anadolu’nun zengin birikiminden etkilenmeden sanat ve varoluş ile harmanlayıp bir kimlik oluşturmak imkansızdır. Bu toprakların hikayesini Akdeniz, minimal bir dil kullanarak adeta basitleştirip sembollere indirgeyerek bir harita çıkarıyor. İnsanoğlunun izlerini bu haritalardan takip edebiliyorsunuz. Akdeniz’in resimle ilişkisi bir göstergeler diyalektiğine dönüşüp sürekli bir deneysellikten besleniyor. Göstergelerin yalınlığı ve insana dair anlatımı resmin atmosferini şekillendiriyor. Halil Akdeniz resminin ahşap, pleksiglas, metal elemanlarla disiplinlerarası bir düzlemde söz söylemesi genel resim sanatı açısından tuvali de özgürleştiriyor.(…)Rıfat Şahiner’in belirttiği gibi Akdeniz’in uzayı tuvalin köşelerinden, sınırlandırıcı uzamından sıyrılıp yeni bir uzay talep eder hale gelmiştir.

 Sanatçının malzemeden bağımsız yapıtları Türk resminde kavramsalın sorgulanması konusunu gündeme getirmiştir. Tuval üzerinde kavramsal sanat yapmanın ve pentürün çağdaş sanat kavramlarını temsil etmek için tamamen bir reddiye içersinde kalarak mı geleneği sürdürecektir. Farklı malzemeler, farklı bakış açıları tuvalde görünürlük kazanabilir mi? Halil Akdeniz’in sanat yolculuğu bu soruların sorulması içinde anlamlı bir veçhe sunar. Tuvali özgürce kullanmak ve onun iki boyutlu olanaklarına kültür gibi genel açılımlı zengin bir tema seçmek elbette cesaret vericidir. Anadolu ikliminde yaşayan çağdaş bir dile gereksinim duyan sanat algısı, Halil Akdeniz’in göstergeleri sayesinde tuval ve kavram çatışmasını estetik bir dilde harmanlanacağını görmüştür. Sanat için malzemenin bir ifade biçimi olduğunu sanatçının sözü ve sanat anlayışı gerektiriyorsa bundan vazgeçilebileceğini kanıtlayan açık bir tavırdır.

 

Halil Akdeniz izleyiciye salt resimsel bir bütünlük vaat etmiyor. Aksine onun yapıtları çok açılımlı bir kültür (…)arkeolojisi niteliğindedir. Kültür imleri ise bu arkeolojinin göstergeleri; izleyici bütünsel bir hikaye yerine postmodern bir anlatımla karşı karşıya kalıyor. İnşacı faaliyetin yanı sıra parçalarla bir eksiltme girişimine soyunuyor. İzleyici göz ister renklerle dokularla izlenimsel bir tat alır; isterse de göstergelerden hareket ederek mitolojiler denizinde kendine bir yön tayin eder. Akdeniz’in kültür imleri geçmişe saplanıp kalmamıştır. Geleceği düşünen ve gelecek için çabalayan bir resim dili olduğundan bahsettik; o şimdinin araçlarıyla geçmişi kurgular, ortaya koyar ve sanat içinde dönüştürür. Onun sanat uzayında geçmiş ve gelecek sonsuzluk kavramında birleşirler. Sanatında zaman sonsuzluktur. Sonsuzlukta donmuş nesneler değil mesajıyla ve otoritesiyle her daim geçerli olan imgeler resim dilini oluşturur. Poseidon’u simgeleyen şerit mitin tüm yüceliğini resim içersinde sadeleştiren bir tavır olmasına rağmen kendini gösterir. Poseidon mitinden ayrılan ve Akdeniz’in evreninde bir role soyunan imge başkalaşır.

 

Halil Akdeniz resminde boşlukta asılı kalmış imgeler kültürle bir muhteviyat kazanır. İmgeler kendi kökenlerinden kopup yeni bir bileşimin  habercisi olurlar. Rıfat Şahiner, imgelerin girdiği bu semantik ilişkiyi Derrida’nın felsefesine dayandırarak açımlamış.

 

Akdeniz’in imleri kendi öz varlığından kopup tamamen düşüncenin evrenine kayarlar. Duyumsanabilir olan hissedilebilir veya göze hoş gözükenin önüne geçmiştir. Halil Akdeniz araştırmacı kişiliği ve bilgiye verdiği önem ile tasarlanabilir olanı sürekli zihinsel süreçlerden geçiren bir sanatçıdır. Kullandığı imgelerin dağılımı ve kurdukları denklem düşüncenin köklerinde filizlenir. Sanatının sürekli ivme kazanması ve birbirini takip eden bir retrospektif bütünlük içerisinde yaşaması sanatçının zihinsel süreçlerinin sonucu olmasından kaynaklanır. O bir deneycidir. Sonucun estetik bir kapı araladığı kültürel göstergelerin yön tayin ettiği bir eşikte durur. Akdeniz kavramsal sanat modasıyla bir gecede kavramsal sanatçı olanlara inat kavramı zihninde yoğurarak sanat yolculuğuna eklemlenmesini bilmiştir. Akdeniz’in sanatını derinlemesine analiz eden Rıfat Şahiner’in Sol Lewitt gibi kavramsal sanatçıları referans alması Akdeniz’in içselleştirdiği kavramsallıktan ileri gelir.

 

Akdeniz’in resimsel dinamiğin üzerinde görselleştirdiği montajlar bugüne dönük güncel bir iş yapma gayesiyle yapılmamıştır. Geçmişin derinliklerinden gelen işaretleri bugünün düşünce pratikleri ve estetik araçlarıyla derinlemesine inceleme yoluna girmiştir. Binlerce yıl öncesinin kültür işaretleri zamandışı bir ortamda kendilerine bir yer ararlar. Sanatsal buluşmanın sonucu izleyici gözün anlam katmanlarında kendine yer bulur. Akdeniz, tüm bu denklemleri kurgularken yetkesini elinden bırakmaz. İmgelerin tarihsel vizyonu sanatçının öznelliğinde yeni bir bakış kazanır.

 

Rıfat Şahiner; kitapta geometri konusuna özellikle değinir ve sanatçının Neo geo akımının temsilcilerinden Peter Halley ile ilgili kesişim kümeleri arar. Geometrinin resimdeki tarihsel çizgisinde Akdeniz’in resimlerinin nerede durduğuna işaret eder. Yazıyı  kitabın  Halil Akdeniz’in sanat serüvenine bir im bıraktığını belirterek Rıfat Şahiner’in son sözleriyle bitirelim. “Halil Akdeniz dünyayı güvenilir göstergelerle, güçlü sembollerle hayal etmeye çalışıyor. Baudrillard’ın dediği gibi, vahşi bir biçimde sıralanan göstergeleri kendinden menkul kurallarla dizginleyerek…”

 

 

Kültür İmleri

 

Rıfat Şahiner

 

315 sf

 

                                                                                                          Evrim Sekmen

 

Evrim Sekmen

Evrim Sekmen

ÖNCEKİ YAZI

Serma Germaner'in Ardından...

SONRAKİ YAZI

*Louis Vuitton VS Prada

Henüz your yapılmadı.

Yorumunuz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*