İzlekler Dergi

Hal Foster Röportajı

Yazıları tarihsel altyapı ile çağdaş kültüre eklemlenen Hal Foster modernist  sanat eleştirmeni geleneğini takip eder.  Modern ve çağdaş sanatın katı sınırlarının uzağında etkisi dikkate değer olan Foster  Mimari, edebiyat, eleştirel teori gibi tüm alanlarda otoritedir. Onun dehşet verici analiz gücü ve yorumları  dengeyi bozucu veya  kesintili olmaktan çok düzenleyicidir. Foster,  kutuplaştırıcı olduğu kadar açıklayıcı ve ifşa edicidir.  Foster 1980’lerdeki postmodern sanat tartışmalarında anahtar eleştirmenlerden biriydi.  Örneğin  tarihsel sanat pratiğini yeniden masaya yatırarak öncelik verdi . Şişirme sanat pazarı ve  kültür savaşlarında  sanatın rolü tartışmalarını kızıştırdı.

New York’ta 70’lerin sonlarındaki teoriyi şekillendirdi. Foster, kariyerini eleştirinin limitleri, önermesi ve gücünü keşfetmeye harcadı. Foster’ın sanat tarihi yazımı iki uca ayrılmış  20. yüzyılın avangard pratiğine ve yazılarında genişçe yer verdiği II. Dünya savaşından sonraki psikolojik analizlere odaklanır. Buna rağmen Foster’ın yazılarında dogmatik bir yaklaşım hissedilmez. Onun sempatisi Marxist yöndedir. Freud, Bataille ve Lacan köşe taşlarıdır.Eleştirel teori onun için aynı zamanda tarihin metodu ve amacıdır. “Gerçeğin Geri Dönüşü” kitabında yazdığı gibi “ Eleştirel teoriye gelince ben ikinci kuşakla ilgilim ilk kuşağın dönek gayretkeşleriyle değil. Eleştirel teoriye bu anlamda kavramsal bir araç olarak değil ama sembolik hatta bazen semptomatik bir bakışla yaklaşıyorum.”

Çağdaş sanat  ile sanat eleştirisi arasında ne fark var?

Hal Foster: Çağdaş Sanat kendi alanındadır yalnız oksomoron kategoride kalır. Eylem ne zaman geçmişin parçası olur? ve kim için? Benim kuşağımın işi benim için tarihi değildir. Henüz başkaları için de…  Benim görüşüm sanatı tarihleştirmek bir hatadır. Geriye gidecek şimdiyi bilemezsiniz. ( eski performansları bugün müzelerde tekrar ediyorlar). Çağdaş üzerine geriye giden bir toplama ve birleştirme var. Richard Meyer’in öğrencisine yönelttiyi soru hala yerinde bir soru. “ Neden sanat tarihi eğitimi alıyorsun. Şimdiki zaman hakkında yazmak istiyorsan arşiv ve araştırma malzemelerin nerede? Üzerinde çalışacağın ticari galerinin dosyaları, sanatçının işleri. Teorik paradigma içerisinde mi çalışmayı uygulamayı  planlıyorsun  yoksa şimdiki zamanın ideolojik eleştirisi içinde mi?

– Bugün eleştirel ne demek açıklayabilir misin? Eleştirel teori, eleştirel sanat ve sanat eleştirisi kelimelerini dilbilimsel incelediğimizde nasıl bir anlam çıkıyor?

Hal Foster: Çoğunlukla Kant’tan beri şu anlama gelir: Muhakeme yapılabilen ve yapılamayan farklı formlar (buna sanat formları dahil) hakkındaki esnek düşünme. Bazen yalnız bu sorgulamayı reçeteye dönüştürüyorlar. Böylece formalist bir yapıda oluyor. İdeoloji eleştirisi kritik bir doğrulamadır. Eleştirinin problemi de bu. Kendi otoritesinden kaynaklanan bir kibir  ve bu yüzden sırasıyla sorgulanmalıdır. Yapıbozum, söylem analizi,feminist  reddediş, queer ve postkolonyal teori tarafından… Bu hikaye yeterince tanıdık. Burada basitçe provasını yapayım.  Eleştiri daima  tamamlanmaz. Her zaman bir proje olarak kalır ki yunanca “krinein” kökünden gelir. Ayırmak, karar vermek , biriktirmek ve yargılamak anlamlarına da gelir. Birçok yönden proje; bütün  teoride, eleştiride, sanatta aktiftir. Büyük bölümü içerisinde bizi modern yapan şeydir ve yok olamaz.

-Sanat Tarihinin geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz? – sizin sanat tarihi- sezgileriniz

Hal Foster: Ciddi sanat geleceği sezinlemekten çok şimdiyi yansıtır. Geçmiş tarafından bilgilendirildiği kadar şimdi tarafından da sanat tarihi ciddiye alınır. Sizin söylediğiniz “benim sanat tarihim” den güç alır.  Kısmen çağdaş pratikten… Örneğin 25 yıl önce feminist sanat cinsel farklılıkla ilgili olarak beni gerçek üstü yansımaların  cinsel bilinçsizliğini düşündürttü. 20. yy Avangard’ının  politik krizler zamanının özellikle ıı dünya savaşından sonrasına götürerek hız kazandırdı. (ki şimdi uzun dönem projem)

 * The Whiteinterview sitesinden Nur Karabek tarafından çevrilmiştir.

 

 

İzlekler

İzlekler

ÖNCEKİ YAZI

Art History

SONRAKİ YAZI

Özkan Eroğlu ile Sanat Eleştirisi Üzerine

Henüz your yapılmadı.

Yorumunuz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*